31 juli 2019

Utrechts onderzoek naar behandeling van artrose krijgt financiële impuls

Als bewegen pijnlijk wordt

René van Weeren, hoogleraar Biologie van het Spierskeletstelsel van het Paard, doet onderzoek naar artrose bij paarden. Zijn uiteindelijke doel is behandelingen dichterbij brengen voor paarden én mensen. Onlangs kwalificeerde ReumaNederland (voorheen Reumafonds) de onderzoeksgroep van Van Weeren als één van Nederlands Research Centres of Excellence op het gebied van onderzoek naar artrose. Bij die gelegenheid gaven ze het Utrechtse artrose-onderzoek een financiële impuls van bijna twee miljoen euro. Lodewijk Ridderbos, algemeen directeur van ReumaNederland, vertelt samen met Van Weeren over de grote impact van artrose en waarom de ziekte zo lastig te genezen is.

Artrose is de meest voorkomende vorm van reuma en treft bijna 1,4 miljoen Nederlanders. Ridderbos: “De impact van artrose is groot. Maar liefst 85 procent van al die artrosepatiënten heeft pijn en 73 procent heeft last van stijfheid in de gewrichten.” Van Weeren vult aan dat artrose ook bij paarden een probleem is. “Een derde van alle consulten bij paardendierenartsen gaat over gewrichtsproblemen. Door artrose gaat de kwaliteit van het kraakbeen in de gewrichten steeds verder achteruit, wat pijn en stijfheid veroorzaakt en bewegen moeilijk maakt.” Bekende vormen van artrose zijn knie- en heupartrose, maar ook artrose in de hand of de enkel komt veel voor.

Een derde van alle consulten bij paardendierenartsen gaat over gewrichtsproblemen
Portret van gezicht René van Weeren
René van Weeren
hoogleraar Biologie van het Spierskeletstelsel van het Paard, Universiteit Utrecht

Meer kennis

Van Weeren wil door onderzoek beter begrijpen hoe artrose werkt. “Er is nog veel onbekend”, vertelt hij. “Als we meer weten, kunnen we misschien betere behandelingen ontwikkelen. De huidige medicijnen verminderen de pijn wel iets, maar ze genezen de artrose zelf niet.” Zijn onderzoek voert hij uit bij paardpatiënten. Die lijken wat kraakbeen betreft meer op mensen dan je zou denken. “Het kraakbeen van paarden en mensen is vrijwel identiek, zowel qua dikte en samenstelling als functioneren.”

Een paard met sensoren aan de benen loopt voor onderzoek over een loopband.
Onderzoekers van de Universiteit Utrecht meten met speciale camera's de symmetrie van de beweging van het paard en wat de hoeken in de gewrichten zijn.

Artrose eerder opmerken en herstellen

Volgens Van Weeren is het funest dat we kraakbeenschade vaak pas laat opmerken. “Doordat er geen zenuwen in kraakbeen zitten, merkt je lichaam de schade niet op. Dat gebeurt pas als de schade vergevorderd is. Een van onze doelen is om artrose eerder te diagnosticeren, op een moment dat de schade nog beperkt is.” Van Weeren werkt onder meer samen met de onderzoeksgroep van Jos Malda, hoogleraar Biofabrication in Translational Regenerative Medicine aan de Universiteit Utrecht. Hij werkt aan tissue engineering. Van Weeren: “Als kraakbeen eenmaal kapot is, geneest het niet meer. Bij bijvoorbeeld onze darmen is dat anders. Darmweefsel vernieuwt zichzelf iedere vier dagen, kraakbeen nooit.  Jos Malda maakt van stamcellen stukjes weefsel, die mogelijk het kraakbeen kunnen repareren. Wij onderzoeken of dit weefsel bij paarden het kraakbeen inderdaad aanzet tot regeneratie. Helaas is kraakbeen slecht doorbloed, wat het herstel tot nu toe lastig maakt. Als het ons lukt bij paarden, dan werkt het ook bij mensen, daar ben ik zelf van overtuigd.”

Artrose treft in Nederland bijna 1,4 miljoen mensen
Portret Lodewijk Ridderbos
Lodewijk Ridderbos
directeur Reuma Nederland

Daadwerkelijke oplossingen

Ridderbos prijst de intensieve samenwerking tussen de faculteit Diergeneeskunde, de Universiteit Twente en de onderzoeksgroepen van Jos Malda en Floris Lafeber in het UMC Utrecht. “Wij zien de groep van René van Weeren als belangrijke schakel bij het vertalen van onderzoek uit de verschillende groepen naar daadwerkelijke oplossingen voor patiënten met artrose. Op de korte termijn hopen we dat onderzoek bestaande behandelingen zal verbeteren, maar voor de langere termijn is ons doel nieuwe behandelingen die artrose kunnen genezen of zelfs voorkomen.”

Dit is een artikel uit de Vetscience Nr. 5, juli 2019