Prof.dr. Frits van Oostrom, universiteitshoogleraar Geesteswetenschappen

"Als wetenschapper ben ik boekenschrijver, een verhalenverteller"

Mediëvist prof.dr. Frits van Oostrom (1953) was in 2002 de eerste universiteitshoogleraar van de Universiteit Utrecht, de instelling waar hij ook cum laude afstudeerde en promoveerde in de Nederlandse Taal- en Letterkunde. “Mijn benoemingsbrief kreeg ik op ‘9/11’. Dat was een surrealistisch begin.”

Stemmen op schrift

“Ik ben nu (oktober 2011, red) in de afrondende fase van mijn laatste grote project, een vervolg op mijn boek Stemmen op schrift. Dat was een overzicht van het prille begin van de Nederlandse letterkunde. In dit nieuwe boek behandel ik de 14^de eeuw.  Het wordt voor mij het ‘laatste grote boek’. Ik ben altijd gewend geweest langjarige projecten aan te gaan.”

Grote projecten

Enkele van die recente grote projecten zijn het presidentschap van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) van 2005 en 2008 en het voorzitterschap van de canoncommissie van de Nederlandse geschiedenis en cultuur. Bij het grote publiek is hij vooral bekend van Maerlants Wereld, het boek waarmee hij in 1996 de AKO-literatuurprijs won. 

“Ik ben een boekenschrijver, een verhalenverteller. Wetenschappelijke artikelen schrijf ik ook maar dat is meer een vingeroefening die ten dienste staat aan die andere discipline.”

Evenwichtskunst

De universiteitshoogleraar definieert twee soorten publiek: collega-wetenschappers en geïnteresseerde leken. “Die tweede groep is lastiger te vangen. Het lijkt soms wel evenwichtskunst. Maar als je goed weet te balanceren, is het ontzettend dankbaar werk. Ik zie het als mijn taak om ingewikkelde stof toegankelijk te maken. Mijn schrijfstijl is lichtvoetig. Eigenlijk geef ik college.”

Kwadrant

“Kennisoverdracht zie ik als in een kwadrant; het kan op vier manieren worden overgebracht. Je kunt moeilijke materie moeilijk uitleggen, makkelijke materie makkelijk, makkelijke materie moeilijk – dat komt in de academische wereld nogal eens voor -  en moeilijke stof op een makkelijke, begrijpelijke wijze voor het voetlicht brengen. Het is mijn taak dat laatste na te streven. Een mooi voorbeeld vind ik de canon van de Nederlandse geschiedenis. Zo’n canon geeft zich makkelijk, het verleidt. Maar daarachter zit wel een hele wereld aan denkwerk.”

Enthousiasme

Volgt na dit laatste ‘grote boek’ een zwart gat? Van Oostrom: “Ongetwijfeld zal het een heel vreemd gevoel zijn. Maar studenten verzachten het lijden, want ik krijg meer tijd voor onderwijs. En dat staat voor mij gelijk aan plezier. Onderwijs is een wezenlijk onderdeel van mijn academische werk. Net als wetenschap komt het voort uit enthousiasme. Dat – en nieuwsgierigheid  - staat symbool voor de Universiteit Utrecht."

"Het leeftijdsverschil wordt wel steeds groter. Ooit was ik de jongste hoogleraar; met mijn 29 jaren was ik nauwelijks ouder dan mijn studenten. Nu kan ik hun vader zijn, en voor de snelle beslissers weldra grootvader.”