Informatie over auteursrechten en licenties
[N.B. Er is een aparte pagina over auteursrecht voor docenten die readers samenstellen]
Op deze pagina vindt u informatie over auteursrecht en alternatieve uitgeeflicenties, die van belang is als u een proefschrift of artikel in het Igitur Archief wilt plaatsen.
Mochten uw vragen hiermee niet beantwoord zijn, neem dan contact op met:
bibliotheek@uu.nl
-
-
-
-
-
-
-
-
-
1. Wat moet ik als auteur minimaal weten over het auteursrecht?
-
Het auteursrecht is het exclusieve recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, om dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen.
-
Het auteursrecht is bedoeld om u als auteur van uw werk te beschermen, en om de distributie van uw werk te stimuleren.
-
Uitgevers vragen vaak aan de auteurs om de exploitatierechten af te staan en over te dragen. In veel contracten moet een auteur deze rechten exclusief overdragen aan een uitgever.
-
Echter: dit hoeft niet. Veel uitgevers, onder invloed van internet en de open access beweging, claimen tegenwoordig niet meer exclusief de exploitatierechten, maar gaan ermee akkoord dat zij deze rechten namens een auteur mogen uitvoeren. Dit wordt geregeld in een niet exclusieve overeenkomst of een licentie. Bij een licentie maakt u afspraken met de uitgever over het gebruik/exploitatie van uw werk.
-
Een inmiddels veel gebruikte licentie is die van Creative Commons. Auteurs kunnen door middel van een Creative Commons licentie precies aangeven welk gebruik vrij is en welk gebruik niet is toegestaan. Door het plaatsen van een icoon bij een foto of tekst, dat linkt naar een licentie, kan een auteur zelf bepalen onder welke voorwaarden hij het werk online - maar ook op papier - publiceert. Hij kan er voor kiezen zijn werk beschikbaar te maken voor hergebruik afgezien van commercieel gebruik, of bijvoorbeeld alleen met naamsvermelding. Zie:
Creative Commons.
-
(Terug naar begin)
2. Wat kan ik als auteur doen om mijn auteursrecht te behouden?
-
Door SURF is een modelovereenkomst ontwikkeld waarmee een auteur het publiceren van een artikel met een uitgever goed kan regelen. Deze licentie tot publiceren is het resultaat van jarenlang internationaal overleg en is bedoeld om een evenwicht tussen rechten en belangen te realiseren in de zich sterk ontwikkelende wereld van wetenschappelijke communicatie. De licentie tot publiceren gaat daarbij uit van het principe dat de uitkomsten van publiek gefinancierd onderzoek zo snel mogelijk publiek toegankelijk worden. De auteur blijft eigenaar van het materiaal en kan het materiaal daardoor op zijn website en in een repository plaatsen of gebruiken als lesmateriaal. Indien de uitgever akkoord gaat, mag u de pdf van de uitgever gebruiken. Op verzoek van de uitgever kan de openbare toegankelijkheid met 6 maanden worden uitgesteld (embargo)
-
(Terug naar begin)
3. Mag ik mijn reeds gepubliceerde artikel in het Igitur Archief plaatsen?
U wilt uw reeds gepubliceerde artikel in het Igitur Archief plaatsen, of namens de universiteit is u gevraagd uw publicatie (boek, tijdschriftartikel, congresbijdrage, proefschrift) beschikbaar te stellen voor opname in het Igitur Archief, maar u wilt weten of dit mag van de uitgever?
-
Het mag niet als u middels een schriftelijke overeenkomst alle exploitatierechten heeft overgedragen aan de uitgever van het tijdschrift waarin uw artikel is gepubliceerd. U mag dan niet meer zelf bepalen wat er met uw artikel gebeurt. U kunt echter wel alsnog toestemming vragen aan uw uitgever om uw publicaties in een digitaal wetenschappelijk archief te mogen opnemen.
-
Het mag wel als u de exploitatierechten niet heeft overgedragen, bijvoorbeeld als u de Surf Licentie tot publiceren hebt gebruikt. Let op: deze rechten worden alleen overgedragen middels een daartoe bestemde schriftelijke overeenkomst. Als u niets heeft ondertekend, heeft u de rechten behouden.
-
U bezit de elektronische rechten van al uw gepubliceerde artikelen van voor 1997. Deze heeft u niet overgedragen aan uw uitgever, ondanks dat u misschien wel een overdrachtsformulier heeft ondertekend. Al uw gepubliceerde artikelen van voor 1997 mag u dus probleemloos in het Igitur Archief opnemen.
(Terug naar begin)
4. Ik wil mijn artikelen in het Igitur Archief plaatsen maar ik heb de auteursrechten overgedragen: wat nu?
Zoek het standpunt van uw uitgever op via
Sherpa. Op deze website is het beleid van meer dan 100 uitgevers t.a.v. self-archiving (zoals het plaatsen van een artikel op een persoonlijke/institutionele website of in een digitaal wetenschappelijk archief genoemd wordt) te vinden. NB: typt u de volledige titel van het tijdschrift in, niet de afkorting!
-
-
Als u tot de conclusie komt dat het tijdschrift self-archiving niet toestaat, dan kunt u nog steeds vragen of ze in uw geval een uitzondering willen maken; de ervaring leert dat toestemming vaak alsnog gegeven wordt als u uitlegt dat het gaat om een proefschrift, een verplichting van uw instelling, en dat er geen commerciële belangen in het geding zijn.
-
Een voorbeeld van een schriftelijk verzoek tot toestemming kunt u hier downloaden: (
NED) - (
ENG).
-
Ook als de uitgever het niet toestaat, is het nuttig om verzoek tot toestemming in te dienen. Bij meerdere verzoeken, kan de uitgever nl. haar standpunt wijzigen.
(Terug naar begin)
5. Ik krijg geen toestemming om de definitieve versie in het archief te plaatsen: wat nu?
Er bestaan meerdere versies van uw artikel. Wij hanteren de definities van de verschillende versies zoals deze door
Sherpa worden gebruikt (zie het voorbeeld hieronder).
-
Als u de versie van de uitgever niet in een digitaal archief mag opnemen, kunnen sommige uitgevers wel toestaan dat u de voorlaatste versie van het artikel digitaal beschikbaar stelt via het archief. Deze versie wordt de post-print ofwel finale auteursversie genoemd. In de post-print ontbreekt de opmaak van het tijdschrift maar de post-print is wèl beoordeeld en herzien (reviewed). In de post-print kunt u altijd vermelden in welk tijdschrift het artikel zal worden gepubliceerd (of is gepubliceerd). Sommige uitgevers stellen deze vermelding zelfs verplicht. Ook opname van de gegevens van de uitgever in de bibliografische gegevens kan verplicht zijn.
-
Uitgevers staan vaak soepeler tegenover pre-prints. Pre-prints zijn versies van artikelen die nog niet extern zijn beoordeeld maar enkel aan de redactie van een tijdschrift zijn aangeboden. De universiteitsbibliotheek heeft het liefst dat u de post-print of de definitieve versie van uw artikel in het archief plaatst.
-
In het volgende voorbeeld ziet u hoe de website van Sherpa het standpunt van de uitgever weergeeft:
6. Kan ik bij geen toestemming mijn artikelen toch in het archief plaatsen?
- U kunt hiermee de relatie met uw uitgever schaden, maar juridisch loopt u geen gevaar. Het kan zijn dat de bibliotheek de toegang tot het document moet blokkeren als de uitgever hierom verzoekt.
(Terug naar begin)
7. Mag ik mijn proefschrift, dat nog-niet-gepubliceerde artikelen bevat, in het Igitur Archief plaatsen?
Promovendi van de Universiteit Utrecht zijn verplicht volgens het promotiereglement een digitale versie van hun proefschrift aan te bieden aan het Igitur Archief. Levert dit specifieke problemen op met het auteursrecht?
-
Als u één of meerdere artikelen nog moet publiceren of hebt aangeboden voor publicatie, kan het bij sommige uitgevers af te raden zijn deze artikelen online te plaatsen voor de artikelen officieel zijn geaccepteerd of gepubliceerd. 80% van de uitgevers heeft echter geen bezwaar tegen het plaatsen van een preprint op het internet, zeker niet als het proefschriften betreft. Een preprint is de originele versie zoals opgestuurd naar de uitgever voordat reviewing heeft plaats gehad. Het beleid van de uitgevers en de tijdschriften over preprints staat op SHERPA. Als de uitgever of het tijdschrift niet in SHERPA staat, is het aan te raden contact op te nemen met de (potentiële) uitgever. In alle andere gevallen zou er niets op tegen mogen zijn een proefschrift via het Igitur Archief gratis toegankelijk te maken. Verder kunt U altijd gebruik maken van de mogelijkheid tot een embargo van een half jaar op openbaarmaking.
(Terug naar begin)
8. Waar vind ik meer informatie over auteursrecht, Open Access en (inter)nationale ontwikkelingen?
(Terug naar begin)
9. Waar kan ik terecht met vragen over auteursrecht?
U kunt een mail sturen naar
bibliotheek@uu.nl