Personal Page UU



PublicationsContact

All publications


  2014 - Professional publications
Cohen, K.M., Arnoldussen, S., Erkens, G., van Popta, Y.T. & Taal, L.J. (2014). [Book review of Dit rapport betreft het project archeologische verwachtingskaart uiterwaarden rivierengebied (‘UIKAV 2014’), uitgevoerd door Deltares, Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Utrecht, in opdracht van Rijkswaterstaat en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het rapport en de bijbehorende producten (een archeologische verwachtingskaart, met onderliggende databases, basiskaarten en documentatie op detailniveau in catalogusvorm, en verdere digitale bijlagen) bieden een overzicht van in de uiterwaarden van het Nederlandse riviergebied te verwachten archeologie. Het doel van het project was het maken van een gedetailleerde, tijd-specifieke, archeologische verwachtingskaart voor de uiterwaarden. Er zijn een aantal eisen gesteld aan dit product. Een belangrijke eis was dat de nieuwe archeologische kennis en gegevens zoals opgedaan en verzameld binnen het programma Ruimte voor de Rivier met dit product zouden worden geborgd. Daarnaast was een eis dat de kaart een transparant en reproduceerbaar product zou worden. Om die reden is een onderhoudbaar systeem opgezet (gebruik makend van de functionaliteit van Geografische Informatie Systemen, GIS), waarmee de verwachtingskaart volgens vastgelegde beslisregels gegenereerd is, volgens welke zij ook in toekomstige cycli van archeologische toetsing vernieuwd kan worden. Dit systeem betrekt landschapsgenetische en archeologische brongegevens en combineert deze automatisch tot een verwachtingskaart. Dankzij deze methodiek is lokale aanpassing naar aanleiding van nieuwe gegevens of veranderd inzicht relatief eenvoudig. Een bijkomend voordeel van het systeem is dat er verwachtingen worden uitgesproken voor zowel terrestrische (landgebonden) archeologie op en langs de oevers van de rivieren, als voor aquatische (watergebonden) archeologie langs de waterkant en begraven in de rivier. Bovendien kunnen verwachtingskaarten voor specifieke archeologische periodes gemaakt worden. In het project zijn de verwachtingskaarten voor negen opeenvolgende tijdsnedes uitgewerkt. Samen geven deze de trefkans op archeologie uit de tijd van de jager-verzamelaars (sinds het begin van het Holoceen, 9500 v. Chr.) tot en met de nieuwe tijd (WO II, 20ste eeuw). De kaarten bestrijken de uiterwaarden van de (i) Bovenrijn, Waal en Merwede van Lobith tot Gorinchem, (ii) Nederrijn en Lek van de Pannerdense Kop tot Schoonhoven, (iii) Gelderse IJssel van de IJsselkop (Westervoort) tot de IJsseldelta (Kampen) en (iv) Maas en Afgedamde Maas van Mook tot Woudrichem (en ook de Bergsche Maas). Het gebied omvat ook de door dijkverleggingen en aanleg van bypasses ontstane vergrotingen van de uiterwaarden door projecten zoals die zijn uitgevoerd binnen het programma Ruimte voor de Rivier. Alle gegevens – input en tussenproducten, berekeningsmethode en eindproducten - zijn in aanvulling op het rapport digitaal beschikbaar gesteld. Daartoe hoort ook een catalogus die per deeluiterwaard naar de gebruikte bronnen refereert en relevante informatie over geomorfologie, archeologie en landschapsouderdom samenvat. In het rapport is de totstandkoming van de kaarten uitgebreid gedocumenteerd, en worden de uiteindelijke verwachtingsbeelden beknopt besproken en vergeleken met bestaande producten. Zowel de basiskaarten (input) als de verwachtingskaarten (output) zijn primair ontsloten als GIS bestanden. Deze zijn bruikbaar voor fysisch-geografische en archeologische specialisten en geschikt voor ontsluiting via web-portalen zoals opdrachtgevers RWS (interne web-portalen) en RCE (extern portaal: http://www.archeologieinnederland.nl) deze hebben ingericht en beheren. Als snelle, laagdrempelige ingang tot het product fungeren PDF atlassen met de kaartseries in een standaardopmaak (steeds 34 bladen, schaal 1:25,000). Alle digitale producten worden zowel in de oorspronkelijke vorm (ESRI GIS shapefiles, MS-Access databases) opgeleverd, als in een vorm (PDF Atlassen) die geschikt is voor printen en analoge raadpleging van de producten (Bijlagen G tot N). De volledige dataset (volledige Digitale Bijlage) is duurzaam gedeponeerd bij DANS Data Archiving and Networked Services als dataset 57727. Web-viewer: http://www.archeologieinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/verwachtingskaart-uiterwaarden-rivierengebied Aankonding verschijnen: http://www.mailinglijst.nl/mailings/show.aspx?mai=130118&mem=3135&a=11718004]. Utrecht: Deltares, i.s.m. Universiteit Utrecht en Rijksuniversiteit Groningen.
  2014 - Other output
Cohen, K.M., Arnoldussen, S., Erkens, G., van Popta, Y.T. & Taal, L.J. (2014). [Book review of Dit is de volledige digitale dataset bij het project ‘Archeologische verwachtingskaart uiterwaarden rivierengebied’, uitgevoerd door Deltares, Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Utrecht, in opdracht van Rijkswaterstaat en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De totstandkoming en documentatie van de dataset is gerapporteerd in: K.M. Cohen, S. Arnoldussen, G. Erkens, Y.T. van Popta, L.J. Taal (2014) ARCHEOLOGISCHE VERWACHTINGSKAART UITERWAARDEN RIVIERENGEBIED. Deltares Rapport 1207078 + Bijlagen + Digitale bijlagen. De dataset omvat (i) digitale kaart- en database-producten geleverd, die het projectgebied definiëren en de fysisch geografische en archeologische gegevensbasis ontsluiten (00_Projectgebieddefinitie; 10_Basiskaarten_Landschap; 20_Basiskaarten_Archeologie). Dit betreft een geologische-geomorfologische kartering van de uiterwaarden ('landschapsouderdom') en de inventaris aan archeologische gegevens (vondsten, beschermde terreinen, aandachtsgebieden) uit landelijke databanken en de gemeentelijke verwachtingskaarten (dd. 2013; voor de uiterwaarden); (ii) digitale bestanden betreffende de combinatie en berekeningsmethodiek (25_Automatisering; 30_Tussenproducten) (iii) digitale bestanden betreffende het eindproduct: de archeologische verwachtingskaart voor de uiterwaarden, voor een tijdserie van negen kaarten voor opeenvolgende archeologische perioden (van jager-verzamelaars tot in de moderne tijd) (40_Eindproducten). Ook opgenomen zijn - De PDF versie van het begeleidende rapport - Een serie PDF atlassen als niet-GIS ingang tot de producten (steeds 34 bladen, schaal 1:25,000). - PDF versies van de documenterende catalogi Web-viewer: http://www.archeologieinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/verwachtingskaart-uiterwaarden-rivierengebied Aankondiging verschijnen: http://www.mailinglijst.nl/mailings/show.aspx?mai=130118&mem=3135&a=11718004].
  2011 - Scholarly publications
Erkens, G., Hoffmann, T., Gerlach, R. & Klostermann, J.E.M. (2011). Complex fluvial response to Lateglacial and Holocene allogenic forcing in the Lower Rhine Valley (Germany). Quaternary Science Reviews, 30(Issue 5-6), pp. 611-627.
Middelkoop, H., Erkens, G., Hobo, N. & van der Perk, M. (2011). [Book review of The Holocene Rhine delta in the Netherlands has functioned for more than 8000-year as a sink for fine sediment from the Rhine basin. Over the past decennia, numerous studies have been conducted on the palaeogeographic development of the Rhine delta and overbank deposition on the Rhine floodplains. Integration of these results provides us insight in the amounts and changes of overbank fines trapped in the Rhine delta and their controls at different time scales in the past, present, and future. Sediment trapping throughout the Holocene was quantified using a detailed database of the Holocene delta architecture. Additional historic data allowed the reconstruction of the development of the river’s floodplain during the period of direct human modification of the river. With OSL dating and using heavy metals as tracers, overbank deposition rates over the past century were determined. Measurements of overbank deposition and channel bed sediment transport in recent years, together with modelling studies of sediment transport and deposition have provided detailed insight in the present-day sediment deposition on the floodplains, as well as their controls. The results demonstrate that human impact on the amounts of trapped sediments has been large. Land use changes since the early Bronze age increased sediment delivery and deposition between 3000 and 1000 BP; embankment of the river channels between 1000 and 1350 AD dramatically decreased the accommodation space for sedimentation, while since the fixation of the river channels around 1850 AD the modern floodplain has become a very inefficient sediment trap. Yet, future climate change and floodplain restoration interventions might re-activate the trapping function of the lower Rhine floodplains]. In H. Habersack, B. Schober & D. Walling (Eds.), Conference Abstract Book(pp. 122-122). Vienna, Austria, International Conference on the Status and Future of the World’s Large Rivers.
  2011 - Other output
G. Erkens (04.01.2011). QRA annual discussion meeting.
G. Erkens (20.07.2011). XVIII INQUA congress, Bern 2011.
  2010 - Scholarly publications
Middelkoop, H., van der Perk, M. & Erkens, G. (2010). The Rhine delta—a record of sediment trapping over time scales from millennia to decades. Journal of Soils and Sediments, 10, pp. 628-639.
  2010 - Other output
G. Erkens (30.01.2010). Conference Deltas in Times of Climate Change.
G. Erkens (05.01.2010). FLAG bi-annual meeting.
  2009 - Scholarly publications
Brouwn, A.G., Carey, C., Erkens, G., Fuchs, M., Hoffmann, T., Macaire, J.-J., Moldenhauer, K.-M. & Walling, D.E. (2009). From sedimentary records to sediment budgets: Multiple approaches to catchment sediment flux. Geomorphology, 8(1-2), pp. 35-47.
Erkens, G. (2009). Sediment dynamics in the Rhine catchment - Quantification of fluvial response to climate change and human impact. Netherlands Geographical Studies, 388
Erkens, G., Dambeck, R., Volleberg, K.P., Bouman, M.T.I.J., Bos, J.A.A., Cohen, K.M., Wallinga, J. & Hoek, W.Z. (2009). Fluvial terrace formation in the northern Upper Rhine Graben during the last 20 000 years as a result of allogenic controls and autogenic evolution. Geomorphology, 103, pp. 476-495.
Frings, R.M., Berbee, B.M., Erkens, G., Kleinhans, M.G. & Gouw, M.J.P. (2009). Human-induced changes in bed shear stress and bed grain size in the River Waal (The Netherlands) during the past 900 years. Earth Surface Processes and Landforms, 34(4), pp. 503-514.
Hoffmann, T., Erkens, G., Gerlach, R., Klostermann, J.E.M. & Lang, A. (2009). Trends and controls of Holocene floodplain sedimentation in the Rhine catchment. Catena, 77, pp. 96-106.
  2009 - Popularising publications
Erkens, G. (2009). De Steentijd komt bij Lobith binnen. De Volkskrant
Erkens, G. (2009). Prehistorische Duitser bouwde mee aan Nederland. Spits!
Erkens, G. (2009). Rijn al 9000 jaar onnatuurlijk. Nederlands Dagblad
  2009 - Other output
Erkens, G. (2009). Mens veroorzaakte modderige Rijndelta.
G. Erkens (20.01.2009). 27th IAS Meeting of Sedimentology.
G. Erkens (01.01.2009). BNR Denktank promoveren.
G. Erkens (01.01.2009). Wetenschaps-nieuws.
  2008 - Scholarly publications
Erkens, G., Dambeck, R., Volleberg, K.P., Bouman, M.T.I.J., Bos, J.A.A., Cohen, K.M., Wallinga, J. & Hoek, W.Z. (2008). Fluvial terrace formation in the Northern Upper Rhine Graben during the last 20 000 years as a result of allogenic controls and autogenic evolution. Geomorphology, 103, pp. 476-495.
  2008 - Other output
G. Erkens (01.01.2008). The Paper of the Year Award. Uitgereikt tijdens 9th Nederlands Aardwetenschappelijk Congres.
  2007 - Scholarly publications
Gouw, M.J.P. & Erkens, G. (2007). Architecture of the Holocene Rhine-Meuse delta (the Netherlands) – A result of changing external controls. Netherlands Journal of Geosciences, 86(1), pp. 23-54.
Hoffmann, T., Erkens, G., Cohen, K.M., Houben, P., Seidel, J. & Dikau, R. (2007). Holocene floodplain sediment storage and hillslope erosion within the Rhine catchment. The Holocene, 17(1), pp. 105-118.
  2007 - Other output
G. Erkens (23.01.2007). Palaeogeography of the Holocene Rhine-Meuse delta: Complete stratigraphical coverage of a sizable coastal prism. Caen, France, 11e Congrès Français de Sédimentologie.
  2006 - Scholarly publications
Erkens, G., Cohen, K.M., Gouw, M.J.P., Middelkoop, H. & Hoek, W.Z. (2006). Holocene sediment budgets of the Rhine Delta (The Netherlands): a record of changing sediment delivery. In Rowan, J.S., Duck, R.W., Werritty, A. (Eds.), Sediment Dynamics and the Hydromorphology of Fluvial Systems(pp. 406-415). IAHS.
Erkens, G., Cohen, K.M., Middelkoop, H. & Koster, E.A. (2006). Calculating sedimentation quantities of the Rhine and Meuse in the Dutch delta region for the last 10,000 years. In H.J.T. Weerts, I.L. Ritsema and A.G. van Os (Eds.), Research on River Dynamics from geological to operational time scales, NRC Publication 29 Delft: Netherlands Centre for River Studies, NCR days 2005.
van de Plassche, O., Erkens, G., van Vliet, F., Brandsma, J., van der Borg, K. & de Jong, A.F.M. (2006). [Book review of Lithostratigraphic and radiocarbon data from the inland section of Pattagansett River Marsh, Connecticut, show that this sheltered part of the salt marsh underwent significant erosion twice during the past 600 yr, each time followed by rapid and complete infilling of the eroded space with tidal mud and low marsh and high marsh peat. We argue that the erosion cannot be attributed to increases in tidal prism or to lateral migration of tidal channels. The ±2s age range (A.D. 1390–1470) for the first low marsh growth in the older regressive sequence agrees well with the age range (A.D. 1400–1440) for a hurricane deposit 60 km to the east. The younger regressive sequence is dated with the greatest probability to the period A.D. 1640–1670, i.e., shortly after the hurricanes of A.D. 1635 and 1638. Our conclusion that the most likely cause of the erosion was hurricane activity is relevant to paleostorm research and the study of marsh sensitivity to and recovery from storm erosion]. Geology, 34(10), pp. 829-832.
  2005 - Scholarly publications
Erkens, G., Cohen, K.M., Middelkoop, H. & Koster, E.A. (2005). Calculating quantities of Rhine and Meuse sediment trapped in the Dutch delta over the last 10,000 years. In A.G. van Os (Eds.), Proceedings in fluvial Research - Abstract Volume(pp. 12-). Zwijndrecht: Netherlands Centre for River Studies - Delft, NCR days 2005.
  2004 - Scholarly publications
Erkens, G., Hoek, W.Z. & Koster, E.A. (2004). Causal relationships between climate change and natural river behaviour in the Rhine delta during the last 15,000 years. In A. Makaske, H.P. Wolfert & A.G. van Os (Eds.), NCR days 2004: Research for managing rivers: present and future issues. NCR Publication 26-2005(pp. 118-119). Delft: Netherlands Centre for River Studies, NCR Days 2004.
  2003 - Professional publications
Erkens, G. (2003). Analyse Multibeam data Oostgat. Den Haag: Rijksinstituut voor Kust en Zee.

^ top

Gegenereerd op 2014-10-24 16:41:26
Last updated 13.03.2012