Profielpagina Universiteit Utrecht

Discourse Coherence in Bilingualism and SLI
01-01-2012 tot 31-12-2015
Algemene projectbeschrijving:
Tweetaligheid en SLI
Hoewel meer dan 20% van de kinderen in Nederland meertalig worden opgevoed, weten we nog steeds te weinig over het communicatieve en cognitieve profiel van tweetalige kinderen. Ook al is het bekend dat een tweetalige ontwikkeling anders verloopt dan een eentalige, worden de taalvaardigheden van bilinguale kinderen doorgaans getoetst met de instrumenten die voor eentalige kinderen zijn ontwikkeld. Gebrek aan inzicht en meetinstrumenten voor bilinguale populaties leidt ertoe dat tweetalige kinderen al gauw, en vaak onterecht, een diagnose “specifieke taalstoornis” (SLI) krijgen en naar logopedie worden verwezen. Wetenschappers van de hele wereld proberen momenteel de afzonderlijke effecten van tweetaligheid en SLI te ontrafelen.

In dit project zullen we ons richten op de manier waarop tweetalige kinderen, in vergelijking met eentalige kinderen met en zonder SLI, samenhangende teksten produceren en begrijpen.

Internationale samenwerking
De onderzoekers van het UiL-OTS – o.a. Dr. Elena Tribushinina (projectleider), Prof. Dr. Ted Sanders, Prof. Dr. Sergey Avrutin en Dr. Pim Mak – werken in dit project samen met collega’s uit het Zentrum für Allgemeine Sprachwissenschaft (Berlijn) en de Herzen State Pedagogical University of Russia (Sint-Petersburg).
Rol: Onderzoeksleider
Financiering: 3e geldstroom - EU: Marie Curie International Research Staff Exchange Scheme (IRSES)
Projectleden:
prof. dr. Sergey Avrutin
dr. Jacqueline Evers-Vermeul
dr. Pim Mak
prof. dr. Ted Sanders
dr. Elena Tribushinina
Dr. Rosie van Veen

Het ontstaan van schalen
01-12-2010 tot 30-11-2014
Algemene projectbeschrijving:
Volwassenen delen een rij van zeven poppetjes van opklimmend formaat in in drie grote en drie kleine. Peuters daarentegen noemen alleen het grootste poppetje ‘groot’ en alleen het kleinste ‘klein’. Waar komt het verschil door? Welke mechanismen bepalen de schaaloordelen bij kinderen? En zijn deze oordelen universeel of taalafhankelijk? Deze vragen staan in dit project centraal.
Rol: Onderzoeksleider
Financiering: 2e geldstroom - NWO: Veni-subsidie
Projectleden:
dr. Elena Tribushinina

Language reorganization after hemispherectomy
01-01-2010 tot 31-12-2011
Algemene projectbeschrijving:

Rol: Uitvoerder
Financiering: 1e geldstroom: NCU Research Grant
Projectleden:
prof. dr. Sergey Avrutin
dr. Elena Tribushinina

Relatieve adjectieven in Nederlandse kindertaal
01-07-2009 tot 30-11-2010
Algemene projectbeschrijving:
Een kind begint bijvoeglijke naamwoorden zoals 'groot', 'warm' en 'rood' meestal al vóór zijn tweede verjaardag te gebruiken. Het is verbazingwekkend dat kinderen dit soort woorden van begin af aan vrijwel zonder fouten produceren. Rare combinaties zoals een hoge pen of grammaticaal incorrecte constructies zoals een grote huis komen bij jonge kinderen niet zo vaak voor. Maar betekent dit dat die jonge kinderen ook in staat zijn bijvoeglijke naamwoorden op dezelfde manier te begrijpen als volwassenen? Dit project heeft aangetoond dat hoewel het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden al op zeer jonge leeftijd op de volwassen taal lijkt, het begrip van deze woorden aanzienlijk achter blijft. Kinderen hebben vooral veel moeite met relatieve woorden zoals 'groot' en 'klein', 'hoog' en 'laag', 'duur' en 'goedkoop'.

Om te begrijpen wat een hoog hek betekent, moet een kind informatie kunnen gebruiken uit verschillende bronnen zoals wereldkennis (hoe hoog zijn de hekken normaal gesproken?) en visuele context (zijn er andere hoge objecten in de buurt die je als vergelijkingstandaard kunt gebruiken?). De resultaten van dit onderzoek laten zien dat kinderen jonger dan zeven jaar nog moeite hebben met dergelijke complexe interpretaties die volwassenen voortdurend heel snel en onbewust in hun dagelijks taalgebruik uitvoeren.

Maar hoe kunnen we dan verklaren dat al bij tweejarige kinderen het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden zo goed lijkt te zijn? Om dit te na te gaan, hebben we spontane spraakfragmenten van Nederlandstalige kinderen tussen twee en zeven jaar onderzocht. De resultaten laten zien dat jonge kinderen met buitengewone precisie kunnen onthouden welke woorden op welke manier gecombineerd moeten worden. Ze houden bijvoorbeeld heel goed bij welke objecten als groot kunnen worden beschreven en welke woorden je het beste met hoog kunt combineren (heel hoog, een hoog hek). Tweejarige kinderen herhalen als het ware wat ze in de volwassen taal hebben gehoord. Pas later beginnen ze bijvoeglijke naamwoorden creatief te gebruiken. Daarom maakt een drie- of vierjarig kind gemiddeld meer fouten dan een tweejarig kind. Een andere belangrijke uitkomst van dit project is dat de verwerving van bijvoeglijke naamwoorden een goede diagnostiek blijkt te zijn voor taalstoornissen en taalachterstanden. Dit is met name aangetoond voor doof geboren kinderen met een cochleair implantaat en kinderen met een specifieke taalstoornis.

Dit project is uitgevoerd aan de Universiteit Antwerpen, Computational Linguistics and Psycholinguistics Research Centre.
Rol: Onderzoeksleider
Financiering: 2e geldstroom - NWO: NWO Rubicon
Projectleden:
dr. Elena Tribushinina
Overige projectleden:
Prof. dr Steven Gillis