Niet alleen het bewust waarnemen van een hoge beloning doet mensen aanzetten tot meer inspanning, mensen zijn ook bereid meer werk te verzetten wanneer zij een hoge beloning onbewust waarnemen. Tot deze conclusies komen onderzoekers Erik Bijleveld, Ruud Custers en Henk Aarts van het departement Sociale en Organisatie Psychologie van de Universiteit Utrecht. Hun resultaten verschijnen in het novembernummer van het toonaangevende tijdschrift Psychological Science.
De wetenschappers plaatsten onderzoeksdeelnemers voor een monitor waarop de ene keer een waarneembaar plaatje van een muntstuk verscheen, de andere keer flitste een plaatje van het muntstuk zo snel voorbij dat deze niet bewust waarneembaar was. Daarbij waren de getoonde muntstukken een munt van 1 eurocent (een lage beloning) of een van 50 cent (een hoge beloning). Vervolgens kregen de deelnemers een taak: ze moesten een cijfercombinatie die werd voorgelezen onthouden. De combinatie bestond uit drie cijfers (een eenvoudige taak) of uit vijf cijfers (een moeilijke taak). Deelnemers die de cijfers juist wisten te reproduceren, kregen de hoge of lage beloning die aan het begin was voorgeschoteld.
Pupilgrootte
Tijdens het onderzoek werd de pupilgrootte van de deelnemers gemeten: de pupilgrootte wordt beschouwd als een indicatie van mentale inspanning. Bij de waarneembare muntstukken bleken mensen strategisch op de beloningen te reageren: mensen spanden zich alleen in als dit nodig was (dat wil zeggen, alleen bij de moeilijke taak), en dan vooral wanneer hun een hoge beloning werd beloofd. Dit menselijk gedrag is binnen de psychologie al bekend. Maar de deelnemers bleken dit strategische gedrag ook te vertonen wanneer het muntstuk van 50 cent (de hoge beloning) op de monitor voorbijflitste – en dus niet bewust waarneembaar was.
Uit de meting van de pupilgrootte concluderen de onderzoekers dat mensen op een strategische manier de kosten en de baten van een beloning afwegen – zelfs als deze beloning niet bewust wordt waargenomen. “Mensen laten zich dus op een slimme manier door beloningen motiveren tot het leveren van inspanning − ook zonder dat ze dit zelf doorhebben”, geeft Bijleveld aan.
Publicatie
Het onderzoek is inmiddels in een
onlineversie van Psychological Science beschikbaar.
Meer informatie
Persvoorlichting faculteit Sociale Wetenschappen, Ronnie van Veen, 030 – 253 4027, r.a.b.vanveen@uu.nl
B.g.g. perscommunicatie Universiteit Utrecht, 030 – 253 3550, perscommunicatie@uu.nl