De mondiale zeespiegel stijgt de komende eeuw door klimaatverandering, maar deze stijging is niet overal hetzelfde. In New York is de stijging bijvoorbeeld groter dan in Reykjavik. Dat blijkt uit een gezamenlijk onderzoek van de Universiteit Utrecht, het KNMI en de TU Delft.
De zeespiegelverandering de komende eeuw zal op de ene plek groter zijn dan op de ander. Dit komt grotendeels door variaties in het zwaartekrachtsveld van de aarde (het zogenoemde gravitatie-effect) en volumeveranderingen door temperatuur- en zoutvariaties. Het gravitatie-effect zorgt ervoor dat dicht bij het ijs de zeespiegel daalt vanwege het minderen van de aantrekking tussen ijs en water. Verder weg stijgt de zeespiegel juist.
Kaart van de verwachte verandering in het lokale zeeniveau in het jaar 2100 ten opzichte van het niveau van 1990. Gemiddeld over alle oceanen bedraagt de stijging volgens dit klimaatscenario (gebaseerd op het SRES A1B emissiescenario) 47 centimeter.
Reykjavik
De onderzoekers ontdekten karakteristieke patronen in de zeespiegelverandering. Zo ligt bijvoorbeeld Reykjavik vlakbij de Groenlandse ijskap waardoor de zeespiegel daar minder zal stijgen. Het smeltende ijs zorgt namelijk voor een lager zwaartekrachtsveld. Bovendien komt de aardkorst in dit gebied omhoog. Zo’n 20,000 jaar geleden lag hier nog veel meer ijs, en de aarde is nog steeds aan het herstellen van dit enorme gewichtsverlies. Deze opheffing zorgt er ook weer voor dat de zeespiegelstijging hier minder groot zal zijn dan mondiaal gemiddeld.
New York
Voor de kust bij New York geldt een ander verhaal. Het ligt net te ver van Groenland om te profiteren van Groenlandse smelt, zoals Reykjavik. De afstand tot Antarctica is echter zo groot, dat smelt daar juist een zeespiegelstijging zal veroorzaken in New York. Ook ligt New York precies in een gebied waar de aardkorst daalt als gevolg van ijs in Noord-Amerika gedurende het laatste glaciaal. Dit alles zorgt ervoor dat de zeespiegelstijging in New York een stuk groter zal zijn dan in Reykjavik.
Onderzoek
Het onderzoek presenteert gemodelleerde zeespiegelpatronen voor de komende eeuw, die goed laten zien hoe verschillende processen de patronen in de zeespiegelverandering beïnvloeden. Deze studie is een aanvulling op het 4e klimaatrapport van de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC AR4), dat voornamelijk mondiaal gemiddelde zeespiegelveranderingen presenteerde.
Meer informatie
Zie ook de publicatie in het tijdschrift Climate Dynamics en een uitgebreid artikel van het KNMI.
Roy Keeris, persvoorlichter Universiteit Utrecht, (030) 253 2411, r.b.keeris@uu.nl.