De bescherming van bijzondere gebieden en diersoorten in het Nederlandse deel van de Noordzee staat momenteel volop in de belangstelling. Voorbeelden van actuele thema’s zijn de aanwijzing van beschermde natuurgebieden op zee, de sterfte van bruinvissen in visnetten en de effecten van sleepnetten op het bodemleven. Het Nederlandse beleid ten aanzien van de biodiversiteit in de Noordzee wordt gekenmerkt door een hoge mate van complexiteit en onvoldoende afstemming tussen de relevante internationale, Europese en nationale regels.
Met name de gebrekkige koppeling tussen natuurbeschermingsrecht en visserijrecht vormt een knelpunt. Dit blijkt uit onderzoek van het Netherlands Institute for the Law of the Sea (NILOS) van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd in opdracht van het
Planbureau voor de Leefomgeving. Een verbeterde afstemming is niet alleen wenselijk maar ook vereist om uitvoering te geven aan de verplichtingen die voor Nederland voortvloeien uit onder andere de toepasselijke natuurbeschermingsverdragen: de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Kaderrichtlijn mariene strategie.
Verder is het Nederlandse beleid er op belangrijke onderdelen op gericht om uitsluitend te voldoen aan de minimumeisen die de Vogel- en Habitatrichtlijn stellen. Deze minimalistische benadering lijkt echter tot gevolg te hebben dat aan bepaalde internationale verplichtingen van Nederland met betrekking tot de bescherming van mariene biodiversiteit niet voldaan wordt. Bovendien wordt de lat uit de Vogel- en Habitatrichtlijn zelf ook niet steeds gehaald. Bovenstaande wordt in het rapport geïllustreerd aan de hand van twee voorbeelden: boomkorvisserij in Natura 2000-gebied Voordelta en de bescherming van de bruinvis.
Het onderzoek concludeert dat veel van de gesignaleerde gebreken kunnen worden hersteld door een betere benutting van bestaande bevoegdheden en het bestaande nationale instrumentarium, de wijziging van bepaalde onderdelen van het nationale instrumentarium, en/of het op internationaal en Europees niveau actief nastreven van uniformiteit tussen de verschillende instrumenten, in het bijzonder natuurbeschermings- en visserijregels.