Krant was minder veelzijdig medium dan pamflet in vroege negentiende eeuw

Te midden van economische, sociale, technologische en politieke veranderingen moderniseerde in de negentiende eeuw ook de journalistiek. Aan het begin van de eeuw nam het pamflet een belangrijke plaats in. Geleidelijk evolueerde de nieuwsvoorziening naar een multimediaal complex gedomineerd door de krant. De geschiedenis van de negentiende-eeuwse krant is vaak verteld vanuit het perspectief van haar groeiende economische en politieke belang. Rutger de Graaf richt zich juist op de ontwikkelingen in de berichtgeving zelf. In tegenstelling tot de vroeg negentiende-eeuwse krant bracht het pamflet een breed scala aan onderwerpen, genres en journalistieke functies. Terwijl de krant in de loop van de eeuw diverser werd, verloor het pamflet juist zijn kenmerkende variëteit.

Vernieuwende methode

Het onderzoek van Rutger de Graaf brengt niet alleen nieuwe historische inzichten, ook de manier waarop hij het onderzoek heeft uitgevoerd is vernieuwend. Hij gebruikt methoden uit de sociale wetenschappen om historische vragen te beantwoorden. Hij heeft een systematische vergelijking gemaakt van het nieuwsaanbod in Groningse en Bossche kranten en pamfletten tussen 1813 en 1899. Met ruim 30.000 krantenartikelen en 1.900 pamfletten is dit de grootste kwantitatieve inhoudsanalyse die ooit in de Nederlandse persgeschiedenis is uitgevoerd.

Catalogus

Het proefschrift ‘Journalistiek in Beweging’ (uitgave: Bert Bakker) schetst niet alleen een fascinerend beeld van het negentiende-eeuwse medialandschap, het bevat ook een uitgebreide catalogus van Groningse en Bossche pamfletten. Aangezien veel van deze pamfletten in geen enkele pamfletcatalogus worden vermeld, zullen liefhebbers van onontgonnen bronnenmateriaal het boek ook om die reden met plezier lezen en nalezen.

Het onderzoek van Rutger de Graaf maakt deel uit van het grotere NWO-project ‘Kranten en Pamfletten 1780-1920’.