Expeditie Mediterranean Outflow
Op 18 November stappen 34 wetenschappers in Ponta Delgada (Azoren) aan boord van de JOIDES Resolution (JR), een van de twee zeer geavanceerde boorschepen van het Integrated Ocean Drilling Program (IODP). De JR wordt klaargemaakt voor expeditie 339 in de territoriale wateren van Portugal en Spanje, waar op 7 locaties sedimentkernen van enkele honderden meters zullen worden geboord. Het doel van de expeditie is tweeledig.
Abrupt Climate Change
In eerste instantie worden er vier parallelle boringen gezet van 150 meter voor de westkust van Portugal op een waterdiepte van 2578 meter. Met deze boringen hopen de wetenschappers een referentiekern in handen te krijgen die klimaatveranderingen op tijdschalen van eeuwen tot duizenden jaren in hoog detail zal ontsluiten, vergelijkbaar met het ijskernen onderzoek op Groenland, maar dan verder terug in de tijd tot ongeveer 1,8 miljoen jaar geleden.
Prof. Dr. Lucas Lourens met in de achtegrond de JOIDES Resolution
Mediterranean outflow water (MOW)
Het tweede en verruit het grootste gedeelte van de expeditie staat in het teken van het reconstrueren van de uitstroom van Middellandse Zee water over de laatste 6 miljoen jaar. Vandaag de dag stroomt er relatief zout water uit de Middellandse Zee over de straat van Gibraltar richting de Atlantische Oceaan, waar het zinkt tot een diepte van 800 tot 1200 meter. De uitstroom van de Middellandse Zee heeft echter gevarieerd in de tijd als gevolg van klimatologische en tektonische processen.
Uitstroom
Een van de meest extreme veranderingen vond plaats tijdens het Messinian, de laatste etage van het Mioceen van 5.3 tot 7.2 miljoen jaar geleden, toen de uitstroom bijna volledig werd afgesloten van de Atlantische Oceaan en enorme hoeveelheden gips en zout werden afgezet in het Middellandse Zee gebied. De vraag die de wetenschapper graag willen beantwoorden is wanneer de uitstroom van Middellandse Zee via de straat van Gibraltar precies is begonnen en welke effecten dit had op de sedimentafzettingen, zogenaamde contouriet afzettingen, in de golf van Cadiz.
Het ontstaan van ijskappen in Europa, Azië en Noord Amerika ongeveer 3 miljoen jaar geleden hebben zeer waarschijnlijk ook een groot effect gehad op de uitstroom als gevolg van zeespiegel- en temperatuursveranderingen. Op waterdieptes van 566 tot 1074 meter zullen op 6 locaties meerdere boringen worden gezet om de positie en intensiteit van de MOW in de tijd af te bakenen, waardoor er meer duidelijkheid komt over het ontstaan en de invloed van het globale klimaat op de Middellandse Zee uitstroom en omgekeerd.
Blog
Een overzicht van de werkzaamheden en het leven aan boord wordt door Prof. Dr. Lucas Lourens van de faculteit Geowetenschappen de komende twee maanden bijgehouden op zijn blog.
Links