Japan speelt met plannen om, naast Tokio, een tweede hoofdstad in te stellen. Dit met het oog op eventuele nieuwe natuurrampen met alle gevolgen van dien. Ook Thailand overweegt om het jaarlijks 20 centimeter wegzakkende Bangkok van de hoofdstedelijke functies te ontdoen. Kan dit zomaar? En wat maakt dan precies een hoofdstad? Brian Doucet, docent Stadsgeografie aan de faculteit Geowetenschappen, verklaart.
“In het kort valt een hoofdstad te definiëren als de stad waar de landelijke regering is gevestigd. De klassieke hoofdsteden van Europa, Rome, Parijs, Londen, zijn niet alleen de belangrijkste politieke steden van hun respectievelijke landen, maar zijn tevens de belangrijkste economische, culturele en industriële centra.
Er zijn echter veel voorbeelden van hoofdsteden die puur en alleen een politieke functie hebben. Washington bijvoorbeeld, of Ottawa, dat gekozen werd als hoofdstad omdat het ver van de Verenigde Staten ligt, waarmee Canada eind 19e eeuw geen vriendelijke band had.
Nederland is hier overigens een uitzondering op. Vanaf 1588 zit de regeringsfunctie van ons land in Den Haag, maar Amsterdam wordt, zelfs grondwettelijk, de hoofdstad genoemd. Deze situatie waarbij het politiek centrum van een land niet in de hoofdstad zit is vrij uniek in de wereld.”
Een hoofdstad verplaatsen of toevoegen. Kan dat wel?
“Het zou niet de eerste keer zijn dat een hoofdstad verplaatst wordt of dat een land meerdere hoofdsteden heeft, Zuid-Afrika heeft er bijvoorbeeld drie; één voor het Parlement, één voor de regering en de derde voor het hooggerechtshof.
Als een stad te groot dreigt te worden, of als het op een geografisch zwakke plek ligt, kan het op een bepaald moment moeilijk worden om de regeringsfuncties uit te blijven oefenen. Een goed voorbeeld van een verhuizing van een hoofdstad is Kazachstan waar in 1997 de hoofdstad Alma-Ata de hoofdstedelijke functies verhuisde naar Astana. Hiervoor waren verschillende redenen, maar één van de belangrijkste was dat Alma Ata in een aardbevingszone zit en Astana niet - dus het is een beetje vergelijkbaar met de discussies in Japan en Thailand op dit moment.
Ook met het oog op klimaatverandering is het niet verwonderlijk dat hoofdsteden, maar ook andere grote steden op gevoelige plekken, in de toekomst wel moeten gaan verhuizen.”