Jaarthema 2012: geneeskrachtige planten
Ieder jaar besteden we op Fort Hoofddijk uitgebreid aandacht aan een specifiek plantenthema. In de afgelopen jaren kwamen onder meer de rol van water in planten aan de orde (Heerlijk Helder H2O), de manier waarop zaden worden verspreid (De kolonisten van Botan) en kleuren bij planten (Fullcolour). Dit jaar gaan we in op de rol die planten spelen in de geneeskunde.
Komt een plant bij de dokter!
Het jaarthema 2012 gaat over geneeskrachtige planten. Zulke planten zijn natuurlijk door de eeuwen heen in alle culturen gebruikt en nog altijd spelen ze een belangrijke rol in onze gezondheidszorg. Zo is ongeveer 40% van onze reguliere geneesmiddelen afkomstig van of gebaseerd op planten. En dat is nu precies waarom planten bij de dokter komen: niet als patiënten, maar als genezers! De dokter zal de medicijnen die hij voorschrijft trouwens vast niet als planten herkennen, want in de geneesmiddelen zitten alleen bepaalde inhoudsstoffen van planten die werkzaam zijn tegen specifieke aandoeningen. Denk bijvoorbeeld aan taxol uit Taxus (Taxus spp.) in middelen tegen kanker of shikimizuur uit Chinese steranijs (Illicium verum) als grondstof voor antivirale middelen zoals het anti-griepmiddel Tamiflu. Maar ook artemisinine uit Eenjarige alsem (Artemisia annua) tegen malaria en podofyllotoxine uit Voetblad (Podophyllum peltatum) tegen wratten.
Onbegrensde mogelijkheden
Dat planten dergelijke ‘geneeskracht’ bezitten, komt doordat ze in hun stofwisseling (in tegenstelling tot dieren) in staat zijn bijna onbegrensd chemische bestanddelen te ‘verzinnen’ en te maken. Elke plantensoort maakt honderden verschillende stoffen. Soorten die tot dezelfde families behoren produceren vaak een aantal identieke stoffen, maar meestal ook enkele unieke. Uitgaand van het aantal beschreven planten tot nu toe (400.000) en het feit dat nog vele soorten niet beschreven zijn, zijn er miljoenen verschillende plantenstoffen. Slechts een zeer klein deel is pas onderzocht op geneeskrachtige werking. Met de huidige snelheid waarmee plantensoorten verdwijnen (zeker in oerwoudgebieden) is de kans reëel dat ook potentieel waardevolle soorten uitsterven die bijvoorbeeld uitstekend zouden werken tegen kanker, AIDS of de ziekte van Alzheimer.
Komt een bezoeker in de Botanische Tuinen…
Bent u nieuwsgierig geworden naar de essentiële rol van planten voor onze gezondheid? Bezoek dan ‘Komt een plant bij de dokter…’ en ontdek met behulp van een medicinaal plantenvak in de Thematuin, een heilzame expositie en een gezonde wandeling, de wondere wereld van de geneeskrachtige plantenstoffen. Voor kinderen is de leuke en spannende kinderroute ‘Op jacht naar de groene pillen!’ uitgezet. Het jaarthema start op 1 april en duurt tot 1 december.