Bochtige rivieren veranderen doorlopend van plaats als de instroomrichting aan de bovenstroomse kant van een rivierdelta verandert. Dit blijkt uit experimenten van de Universiteit Utrecht waarin het ontstaan van rivierdelta’s werd nagebootst.
Tot op heden was niemand erin geslaagd om bewegende rivierbochten en zandbanken te laten ontstaan. Dit is in natuurgebieden wel gewenst om te voorkomen dat het natuurgebied dichtgroeit met bos.
Het verrassende resultaat van de Utrechtse experimenten is dat enkel de instroom zich moet verplaatsen om het hele rivierlandschap dynamisch te laten zijn. Deze week publiceren vier onderzoekers van de Universiteit Utrecht hierover op het grootste aardwetenschappelijke congres in San Francisco.
Utrechtse zandbak
Het ontstaan van een rivierlandschap is nagebootst in het Eurotanklaboratorium van de faculteit Geowetenschappen. De Eurotank is een flauw hellende zandbak van 6,5 bij 11 meter waarin een robot met een laser en digitale camera’s heel nauwkeurig het oppervlak opmeet. Door water door deze zandbak te laten stromen worden echte rivieren nagebootst.
In het zand is alfalfa en rucola geplant om een zo echt mogelijk rivierlandschap met vegetatie te creëren. Daarnaast is in de zandbak nu voor het eerst het natuurlijke proces nagebootst van afslag van rivieroevers en vorming van zandbanken.
Belangrijk voor ontwerpen van nieuwe natuur
Het blijkt dat door alleen de instroomrichting te verplaatsen, de hele rivier begint te meanderen. Deze uitkomst heeft consequenties voor het ontwerp van natuurgebieden langs de grote rivieren en het opnieuw laten meanderen van beken.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Slingebeek tussen Ruurlo en Groenlo. Voor dergelijke natuurgebieden is een hoge dynamiek van het beeklandschap belangrijk om te voorkomen dat het volgroeit met bos. Deze dynamiek kan bijvoorbeeld worden aangebracht door bovenstrooms regelmatig langs één van de oevers een zandbank in de beek te storten.
Meer informatie
Afdeling Communicatie en Marketing Faculteit Geowetenschappen, voorlichting@geo.uu.nl, tel 030-2534986
Masterclass Rivieren en delta's
VWO-scholieren die geïnteresseerd zijn in rivieren en delta’s kunnen zich inschrijven voor de Masterclass Rivieren en Delta’s op 18 januari 2011. Deze masterclass is voor vwo-scholieren in de bovenbouw met een N-profiel, die een goede start willen voor hun profielwerkstuk, of gewoon geïnteresseerd zijn in aardwetenschappen.