De VN-mensenrechtenorganisaties richten zich bij de bevordering van de rechten van vrouwen nog te veel op symptoombestrijding en vergeten daarbij de onderliggende oorzaak aan te pakken. Dit stelt mensenrechtenjuriste Fleur van Leeuwen in haar proefschrift, waarop zij op 13 november promoveert aan de Universiteit Utrecht.
Miljoenen vrouwen hebben te maken met (systematische) discriminatie, zoals verkrachting, huiselijk geweld, eerwraak, gedwongen prostitutie, genitale verminking, gebrek aan zwangerschapsgerelateerde zorg en illegale abortussen (vaak met fatale gevolgen). Toch wordt er door de internationale mensenrechtenorganen van de VN niet of nauwelijks aandacht aan de oorzaak hiervan geschonken.
Symptoombestrijding
Belangrijkste punt van kritiek van Van Leeuwen is de wijze waarop schendingen van de rechten van vrouwen door VN-mensenrechtenorganisaties worden aangepakt. Van Leeuwen: ‘Zowel het Mensenrechtencomité als het Comité inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten onderzoeken bijna nooit of verkrachting, huiselijk geweld, gedwongen sterilisatie, vrouwelijke genitale verminking, of restrictieve abortuswetgeving, voortkomen uit discriminatie van vrouwen in de samenleving. Dit betekent dat, hoewel de mensenrechtenorganen dergelijke discriminatie aanpakken, ze niet de oorzaak van het kwaad benoemen. Ze houden zich over het algemeen slechts bezig met symptoombestrijding.’
Fatale gevolgen
Als voorbeeld noemt Van Leeuwen in haar onderzoek onveilige abortussen en de hieraan gerelateerde zwangerschapssterfte. De VN-mensenrechtenorganisaties hebben nauwelijks oog voor de beschikbaarheid en kwaliteit van zwangerschapsgerelateerde gezondheidszorg. Dit terwijl het merendeel van de zwangerschapsgerelateerde sterfgevallen voorkomen kan worden als goede gezondheidszorg op dit gebied beschikbaar is.
Excessen schoonheidscultus
Naast ernstige, veelal gewelddadige schendingen van de rechten van vrouwen, signaleert Van Leeuwen nog een andere, minder directe vorm. Van Leeuwen: ‘Beide comités besteden geen aandacht aan zogenaamde schoonheidspraktijken. Praktijken, die voortvloeien uit de ‘schoonheidsmythe’ van een slank en vrouwelijk figuur die vrouwen ertoe drijft cosmetische chirurgie te ondergaan en eetstoornissen te ontwikkelen. Recentelijk wordt door verschillende academici en mensenrechtenexperts beargumenteerd dat ook deze schoonheidspraktijken beschouwd dienen te worden als beperking of schending van mensenrechten.’ Van Leeuwen pleit dan ook voor aandacht voor deze zaken in het internationale mensenrechtendebat.
Promotie
Fleur van Leeuwen (faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie, departement Rechtsgeleerdheid) promoveert op 13 november om 14.30 uur in het Academiegebouw, Domplein 29 te Utrecht. Haar proefschrift ‘Women's rights are human rights: The practice of the United Nations Human Rights Committee and the Committee on Economic, Social and Cultural Rights' verschijnt binnenkort bij uitgeverij Intersentia, ISBN-nummer 978-90-5095-980-3.
Meer informatie
Erzsó Alföldy, persvoorlichter faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie, (030) 253 7497, e.alfoldy@uu.nl.
B.g.g. Peter van der Wilt, persvoorlichting Universiteit Utrecht, (030) 253 3705, p.m.vanderwilt@uu.nl.